Ocena zagrożenia wybuchem

Ocena zagrożenia wybuchem (OZW) pozwala ustalić, czy w obiekcie, pomieszczeniu lub przy instalacji mogą powstać niebezpieczne mieszaniny palnych gazów, par cieczy, mgieł albo pyłów z powietrzem. Wynikiem nie powinno być automatyczne wyznaczenie rozległych stref Ex, lecz technicznie uzasadniona klasyfikacja oparta na rzeczywistych źródłach emisji, sposobie pracy, wentylacji i właściwościach substancji.

Hazards Control wykonuje niezależne oceny zagrożenia wybuchem dla zakładów przemysłowych, magazynów, instalacji procesowych, stanowisk badawczych i laboratoriów. Wspieramy inwestora, projektanta oraz użytkownika obiektu — zarówno podczas eksploatacji, jak i na etapie projektu, przebudowy lub zmiany technologii.

Nie sprzedajemy systemów zabezpieczających. Rekomendacje wynikają z analizy ryzyka i warunków technicznych, a nie z interesu handlowego dostawcy urządzeń.

Skonsultuj instalację lub proces z ekspertem
Zobacz pełny zakres usług ATEX i ochrony przeciwwybuchowej

Kiedy ocena zagrożenia wybuchem jest potrzebna?

OZW wykonuje się w obiektach i na terenach, gdzie prowadzone są procesy z użyciem materiałów mogących tworzyć mieszaniny wybuchowe albo gdzie takie materiały są magazynowane. Dotyczy to nie tylko dużych instalacji przemysłowych. Źródłem zagrożenia może być również lokalny punkt poboru gazu, napełnianie pojemnika, rozlew cieczy, szafa na rozpuszczalniki, filtr odpylający lub niewielkie stanowisko badawcze.

Analizy wymagają w szczególności procesy i miejsca, w których występują:

• gazy palne, w tym wodór, metan, propan, acetylen i gazy technologiczne;
• ciecze palne oraz pary rozpuszczalników, paliw, alkoholi i innych odczynników;
• pyły palne, między innymi pyły tworzyw, drewna, metali, produktów spożywczych i chemicznych;
• mgły palnych cieczy, włókna oraz mieszaniny hybrydowe;
• zbiorniki, silosy, odpylacze, suszarnie, młyny, mieszalniki i transport pneumatyczny;
• instalacje laboratoryjne, dygestoria, szafy wentylowane i stanowiska badawcze;
• nowe technologie, dla których nie można bezpiecznie skopiować klasyfikacji z innego obiektu.

Warto przeprowadzić ocenę już podczas projektowania. Pozwala to skoordynować technologię, wentylację, automatykę, detekcję, odcięcie mediów i wymagania dla urządzeń, zanim powstaną kosztowne kolizje projektowe.

Co obejmuje ocena zagrożenia wybuchem?

Zakres OZW wynika z warunków konkretnego procesu. Zgodnie z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej opracowanie obejmuje przede wszystkim:

• identyfikację substancji palnych oraz sposobów ich użycia i magazynowania;
• lokalizację i ocenę źródeł emisji gazów, par, mgieł lub pyłów;
• wskazanie pomieszczeń zagrożonych wybuchem;
• wyznaczenie rodzaju i zasięgu stref zagrożenia wybuchem;
• graficzną dokumentację klasyfikacyjną z lokalizacją źródeł emisji;
• wskazanie czynników i urządzeń mogących zainicjować zapłon;
• ocenę wpływu wentylacji, odpylania, hermetyzacji, detekcji i automatycznych odcięć;
• zalecenia techniczne i organizacyjne ograniczające ryzyko oraz zasięg stref.

W ramach analizy sprawdzamy nie tylko stan normalnej pracy. Uwzględniamy także czynności okresowe, rozruch i zatrzymanie, czyszczenie, wymianę pojemników, pobór próbek, drobne nieszczelności oraz przewidywalne stany awaryjne.

OZW, ocena ryzyka wybuchu i dokument zabezpieczenia przed wybuchem

Te pojęcia są często używane zamiennie, ale opisują różne elementy ochrony przeciwwybuchowej.

Ocena zagrożenia wybuchem (OZW)

Dotyczy obiektu i procesu technologicznego. Obejmuje między innymi wskazanie pomieszczeń zagrożonych wybuchem, klasyfikację stref Ex, dokumentację graficzną oraz identyfikację możliwych źródeł zapłonu.

Ocena ryzyka wybuchu

Koncentruje się na ryzyku dla osób w miejscu pracy. Uwzględnia prawdopodobieństwo i czas występowania atmosfery wybuchowej, prawdopodobieństwo uaktywnienia źródeł zapłonu, instalacje, stosowane substancje, procesy i możliwe skutki wybuchu.

Dokument zabezpieczenia przed wybuchem (DZPW)

Jest dokumentem pracodawcy wykazującym, że zagrożenia zostały rozpoznane, ryzyko ocenione, miejsca pracy sklasyfikowane, a środki ochronne i zasady koordynacji zostały określone. W zależności od sytuacji OZW może stanowić część szerszej dokumentacji ochrony przed wybuchem.

Sprawdź podstawę prawną dokumentu zabezpieczenia przed wybuchem.

Jak wykonujemy ocenę zagrożenia wybuchem?

1. Rozpoznanie procesu. Zbieramy rzuty, schematy, wykaz substancji, karty charakterystyki oraz informacje o ilościach i sposobie pracy.
2. Wizja lokalna lub przegląd projektu. Identyfikujemy rzeczywiste źródła emisji, wentylację, urządzenia, połączenia, miejsca gromadzenia pyłu i możliwe źródła zapłonu.
3. Obliczenia i klasyfikacja. Oceniamy możliwość powstania atmosfery wybuchowej, wyznaczamy strefy i — gdy wymaga tego zakres — analizujemy możliwość uznania pomieszczenia za zagrożone wybuchem.
4. Warianty ograniczenia zagrożenia. Sprawdzamy, czy zmiana procesu, wentylacji, odciągu, hermetyzacji, detekcji lub organizacji pracy może zmniejszyć zasięg stref i koszty inwestycji.
5. Dokumentacja i konsultacje. Przekazujemy opracowanie z częścią opisową i graficzną oraz omawiamy wyniki z inwestorem, projektantami i użytkownikiem.

Na etapie projektu możemy uczestniczyć w spotkaniach koordynacyjnych, opiniować rozwiązania branżowe i aktualizować klasyfikację po zmianach technologicznych.

Jakie dane są potrzebne do rozpoczęcia analizy?

Na początku zwykle wystarczą:

• rzut pomieszczeń lub plan instalacji;
• krótki opis procesu i wykonywanych czynności;
• lista substancji wraz z orientacyjnymi ilościami;
• karty charakterystyki i dostępne parametry palności lub wybuchowości;
• informacje o wentylacji, odpylaniu, instalacjach gazowych i detekcji;
• schematy technologiczne, jeżeli są dostępne;
• zdjęcia miejsc użycia i magazynowania substancji.

Jeżeli dla pyłu lub mieszaniny brakuje wiarygodnych parametrów, ustalamy, które dane można przyjąć z literatury, a kiedy potrzebne jest badanie materiału — na przykład Kst, Pmax, MIE, MIT lub granicznego stężenia wybuchowego. Samo badanie próbki nie zastępuje jednak OZW obiektu: nie opisuje źródeł emisji, wentylacji, geometrii instalacji ani organizacji pracy.

Wynik, który ma wspierać decyzje projektowe

Dobra ocena zagrożenia wybuchem nie kończy się na tabeli stref. Powinna umożliwić inwestorowi i projektantom podjęcie konkretnych decyzji dotyczących między innymi:

• lokalizacji urządzeń i punktów emisji;
• wentylacji ogólnej, miejscowej i awaryjnej;
• doboru urządzeń w wykonaniu przeciwwybuchowym;
• detekcji gazów i logiki automatycznego odcięcia;
• odpylania, czyszczenia oraz zapobiegania odkładaniu warstw pyłu;
• ochrony przed elektrycznością statyczną i innymi źródłami zapłonu;
• ograniczenia ilości substancji mogącej uczestniczyć w zdarzeniu;
• zakresu dalszej oceny ryzyka i dokumentu zabezpieczenia przed wybuchem.

Niezależny ekspert po stronie inwestora, projektanta i użytkownika

Dobór zabezpieczeń powinien być konsekwencją analizy, a nie jej punktem wyjścia. Hazards Control nie jest dostawcą detektorów, wentylacji, urządzeń Ex ani systemów tłumienia wybuchu. Dzięki temu możemy porównywać warianty techniczne i wskazywać rozwiązania proporcjonalne do rzeczywistego zagrożenia.

Doświadczenie obejmuje procesy z gazami palnymi, cieczami i rozpuszczalnikami, pyłami palnymi, wodorem, instalacjami badawczymi oraz nietypowymi technologiami. Opracowania przygotowujemy z zachowaniem poufności i bez ujawniania danych klientów.

Ocena zagrożenia wybuchem dla szczególnych zastosowań

• Ocena zagrożenia wybuchem dla laboratoriów — gazy palne, wodór, rozpuszczalniki, ciecze i pyły, stanowiska badawcze oraz projektowanie laboratoriów.
• Ocena zagrożenia wybuchem baterii litowych — uwolnienia gazów, propagacja zdarzenia i ocena rozwiązań ochronnych.
• Ładowanie baterii akumulatorów — klasyfikacja zagrożeń związanych z wydzielaniem wodoru.
• Przykładowe opracowanie dotyczące drukarni — PDF.

Zobacz krótką prezentację usługi oceny zagrożenia wybuchem.

Podstawy prawne

Podstawowy zakres oceny zagrożenia wybuchem określa § 37 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Wymagania dotyczące ochrony pracowników i dokumentu zabezpieczenia przed wybuchem wynikają z rozporządzenia Ministra Gospodarki z 8 lipca 2010 r. dotyczącego możliwości wystąpienia atmosfery wybuchowej w miejscu pracy.

• Rozporządzenie MSWiA z 7 czerwca 2010 r. — oficjalny tekst ELI
• Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 8 lipca 2010 r. — oficjalny tekst ELI
• Dyrektywa 2014/34/UE dotycząca urządzeń i systemów ochronnych — EUR-Lex
• Omówienie podstawy prawnej OZW
• Dlaczego niezależność wykonawcy OZW ma znaczenie?

Najczęstsze pytania

Kto dokonuje oceny zagrożenia wybuchem?

Przepisy wskazują inwestora, projektanta lub użytkownika decydującego o procesie technologicznym. W praktyce odpowiedzialne strony korzystają ze wsparcia specjalisty, który wykonuje analizę, obliczenia, klasyfikację stref i dokumentację graficzną.

Czy obecność cieczy, gazu albo pyłu palnego oznacza strefę Ex w całym pomieszczeniu?

Nie. Znaczenie ma możliwość i częstotliwość uwolnienia, ilość substancji, właściwości medium, warunki wentylacji, geometria oraz sposób pracy. Strefa może być lokalna, ale każda sytuacja wymaga indywidualnej oceny.

Czym różni się strefa zagrożenia wybuchem od pomieszczenia zagrożonego wybuchem?

Strefa opisuje miejsce i prawdopodobieństwo występowania atmosfery wybuchowej. Pomieszczenie zagrożone wybuchem jest odrębną kwalifikacją związaną z obliczanym przyrostem ciśnienia wskutek wybuchu. Jedno pojęcie nie powinno być automatycznie utożsamiane z drugim.

Czy do OZW zawsze potrzebne są badania Kst, Pmax lub MIE?

Nie zawsze. Potrzeba badań zależy od materiału, dostępnych wiarygodnych danych i zakresu analizy. Dla nietypowych pyłów, zmiennych mieszanin lub projektowania zabezpieczeń wyniki badań mogą być konieczne.

Czy OZW można wykonać na etapie projektu?

Tak — i często jest to najbardziej korzystny moment. Wczesna analiza pozwala zmienić układ instalacji, wentylację lub sposób pracy, zanim zostaną zamówione urządzenia i wykonane roboty.

Porozmawiajmy o Państwa instalacji

Do wstępnej rozmowy wystarczy rzut, krótki opis procesu, lista substancji i podstawowe informacje o wentylacji lub odpylaniu. Na tej podstawie określimy potrzebny zakres prac i dane wymagane do przygotowania oferty.

Skontaktuj się z Hazards Control
Przejdź do usługi OZW dla laboratoriów